Böylece ilk dört buyruğu inceledik ve bunların hepsinin Tanrı’yla olan ilişkimize vurgu yaptığını gördük.
“Yalnızca Bana saygı göster. Tanrı’yı temsil eden hiçbir fiziksel tasvir yapma. Tanrın Yahve’nin adını boşuna, anlamsız bir amaç uğruna taşıma ve yedinci günün dinlenmesini onurlandır.”
İlk dört buyruk, insanların Tanrı’yla olan ilişkisini ele alıyor. İlginç olan şu ki, altıncı buyruktan onuncu buyruğa kadar olanlar — öldürmeyeceksin, zina etmeyeceksin, çalmayacaksın, yalan yere tanıklık etmeyeceksin ve sana ait olmayan hiçbir şeye göz dikmeyeceksin — açıkça senin diğer insanlarla olan ilişkilerinle ilgilidir. Bu iki grubun tam ortasında ise beşinci buyruk yer alır. Bu buyruk, Tanrı’yla olan ilişkin ile diğer insanlarla olan ilişkin arasında bir köprü görevi görür.
““Annene babana saygı göster. Öyle ki, Tanrın RAB'bin sana vereceği ülkede ömrün uzun olsun.”
MISIR'DAN ÇIKIŞ 20:12
Tanrı’yla olan ilişkin, bu iki insanla, yani annen ve babanla olan ilişkinle doğrudan bağlantılıdır. Dikkat edersen, “senin” sözcüğü tekrar ediyor. Senin baban, senin annen, senin Tanrın. Annen ve baban sana hayat verenlerdir ve Tanrı yaşayacağın toprağı sana verendir.
Yani dünyaya gelmeni sağlayan ve yaşamını sürdürmene destek olan kişilerle kurduğun ilişki, eşsiz bir ilişkidir. Bu nedenle bu ilişkiye özel bir saygı ve özen gösterilmelidir. Bu özel davranış biçimine “onurlandırmak” denir. Bu sözcük, İbranicedeki כַּבֵּד (kabbed) fiilinden gelir. Bu sözcük, “ağır olmak, fiziksel bir ağırlığa sahip olmak” anlamına gelir. Yani ağırlık ya da ciddiyet anlamına gelir. Başka bir deyişle, onlara önem ve değer vererek davranırsın. Örneğin, Süleyman’ın Özdeyişleri 14:31’e bakalım.
“Muhtacı ezen, Yaradanı'nı hor görüyor demektir. Yoksula acıyansa Yaradan'ı yüceltir.”
SÜLEYMAN'IN ÖZDEYİŞLERİ 14:31
Senden daha az şeye sahip olan birine haksızlık ettiğinde, aslında onu yaratan Tanrı’yla alay etmiş olursun. Ama bu ayetin ikinci cümlesini uyguladığımızda, ihtiyaç sahiplerine “Sen değer görmeye layıksın” demiş oluruz ve aynı zamanda onu yaratan Tanrı’yı da onurlandırmış oluruz. Dolayısıyla anne babanı onurlandırmak, onlara saygı göstermek anlamına gelir. Ancak İbranice Kutsal Yazılar’da onurlandırmak, aynı zamanda sahip olduklarını paylaşmayı, cömert davranmayı ve maddi destek sağlamayı da ifade eder. Burada çok ilginç olan şey, İsa’nın da bu buyruğu tam olarak bu şekilde yorumlamasıdır.
“Ama siz, ‘Her kim anne ya da babasına, benden alacağın bütün yardım Tanrı'ya adanmıştır derse, artık babasına saygı göstermek zorunda değildir’ diyorsunuz. Böylelikle, töreniz uğruna Tanrı'nın sözünü geçersiz kılmış oluyorsunuz.”
MATTA 15:5-6
O dönemlerde insanlar, Tanrı’ya adak adadıklarını söyleyerek anne babalarına karşı sorumluluklarını yerine getirmekten kaçınıyorlardı. İsa’ya göre annene ve babana saygı göstermek, Tanrı’yı onurlandırmanın bir yoludur. Onlar seni dünyaya getirdiler ve seninle ilgilendiler. Sen de onlara aynı sevgi ve özenle karşılık verebilirsin. Birbirimize gösterdiğimiz bu karşılıklı ilgi ve özen, bize vaat edilen topraklarda uzun bir yaşam sürmemizle bağlantılıdır. Bu, toplum içindeki insanların birbirlerine karşılıklı olarak destek olmasıyla gerçekleşir. Anne babalarımız gençken bize hayat verdiler ve bizimle ilgilendiler. Biz de onlar yaşlandıklarında onlara destek olarak yaşamlarını sürdürmelerine yardımcı olabiliriz. Burada önemli olan, birbirimize gösterdiğimiz karşılıklı ilgi ve özendir. Bu buyruk, On Buyruk arasında bir vaat içeren tek buyruktur. Üstelik İsa’ya göre bu buyruk, yalnızca bizi dünyaya getiren anne ve babamızla ilgili değildi. Bence İsa’yı izleyen ilk toplulukları toplumsal açıdan bu kadar güçlü kılan şey, kan bağı ve biyolojik akrabalığın ötesine geçerek insanlar arasında gerçek bir aile bağı ve aidiyet duygusu oluşturmalarıydı. Dolayısıyla İsa, beşinci buyruğun kapsamını genişletmemizi istiyor. Tanrı’nın halkı yaşlılara değer vermeli, dul kadınlarla ilgilenmeli ve yaşamımıza katkıda bulunan herkesi onurlandırmalıdır. Ve bunu yaptığımızda Tanrı’yı onurlandırmış olur, aynı zamanda gelişen ve güçlenen bir topluluk oluştururuz.
ÇEVİRİ: Bible Project - How Your Relationship With God Involves Your Parents